Anna Paulownahuis

Inleiding

Op instigatie van de Commissie van Liefdadigheid, onder leiding van burgemeester Grothe, werd een inzameling gehouden voor een nieuw onderkomen van de plaatselijke naaldvakschool. Medefinanciersster was koningin Emma, waardoor al snel begonnen kon worden met de bouw. De eerste steen werd gelegd op 17 juli 1893 door de echtgenote van de burgemeester mevrouw R.H. Loten van Doelen Grothe, tevens directrice van de school.

Het ontwerp van het SCHOOLGEBOUW met inpandige onderwijzerswoning is van de Soester architect G. Sukkel die voor de detaillering van het gebouw teruggreep op neoclassicistische en neobarokke stijlelementen. Links was de onderwijzerswoning. De uitbouw aan de rechter achterzijde huisvestte oorspronkelijk de keuken en toilet voor de onderwijzerswoning. Het gebouw van de Naaldvakschool wordt tegenwoordig als expositieruimte gebruikt.

Omschrijving

Een op enige afstand van de weg gelegen schoolgebouw op rechthoekige plattegrond met kleine uitbouw aan de achterzijde heeft een afgeplat schilddak en is aan drie zijden gedekt met tuile du Nord pannen en aan de rechterzijde gedekt met Oegstgeester pannen. De uitbouw aan de achterzijde heeft een zadeldak, met lagere dakvoet en nokhoogte en is gedekt met Hollandse pannen. De gevels zijn verrijkt met wit geschilderde, gepleisterde, geblokte (hoek)lisenen en een geprofileerde kroonlijst, waarboven een uitkragende daklijst is gezet. De vensters en deuren zijn aan de bovenzijde verlevendigd met wenkbrauwen, voorzien van gepleisterde aanzet- en sluitstenen in de strekken. De vensters in de voor- en linker zijgevel bevatten stolpramen met bovenlicht, waarin diagonale roeden in zijn gezet. De achter- en rechter zijgevel hebben tweelichtsvensters met bovenlichten. De symmetrisch ingedeelde voorgevel is een lijstgevel van drie traveeën met een in het midden geplaatste ingangspartij. Deze is geaccentueerd door een in blokken bepleisterde liseen aan weerszijden van de dubbele deur die in de kroonlijst en daklijst wordt doorgezet en boven de daklijst door een natuurstenen bolelement is bekroond. De ingangspartij is door middel van een neobarok vormgegeven topgevel met vaasachtige bekroning afgesloten. In de voet van de topgevel is een paneel bevestigd met de tekst 'NAALDVAKSCHOOL', waarboven een vergulde 'E' is gezet die refereert aan Koningin Emma. Ter weerszijden van het paneel staat links `18' en rechts '93' vermeld. Aan weerszijden van de ingangspartij is een venster geplaatst. De drie traveeën brede achtergevel heeft links twee vensters en een iets is teruggelegen rechter travee. Vóór deze travee is de dwarsgeplaatste uitbouw gezet. De hoeken van deze uitbouw zijn voorzien van wit gepleisterde, geblokte lisenen. De linker gevel van de aanbouw heeft een in het midden geplaatste smalle risaliet met lichte voorsprong waarin een deur is gezet. Het risaliet loopt in de gevellijst door. Aan weerszijden van het risaliet is een smal venster gezet. De rechter zijgevel is drie vensterassen breed met links een schijnvenster, dat een bepleistering met diagonale imitatievoegen heeft gekregen. De linker zijgevel is eveneens drie vensterassen breed met een in het midden geplaatste deur met bovenlicht. Deze deur fungeerde oorspronkelijk als hoofdingang tot de onderwijzerswoning. Geheel links bevindt zich de iets terug gelegen zijgevel van de aanbouw.

Waardering

De dorpsschool is van algemeen belang vanwege de cultuur- en architectuurhistorische waarde als goed typologisch voorbeeld van een gaaf bewaarde naaldvakschool met neoclassicistische en neobarokke stijlinvloeden uit het laatste kwart van de 19de eeuw. Tevens is de school van waarde vanwege de ontstaansgeschiedenis, die verbonden is met het vorstenhuis.