Douanekantoor-tramstation Neder-Can

Inleiding

Gecombineerde Nederlands-Belgische DOUANEPOST annex TRAMSTATION met DIENSTWONINGEN, genaamd Neder-Canne. Gebouwd in 1894, in een door de chaletstijl beïnvloede eclectische bouwtrant, gesitueerd bij de Nederlands-Belgische grensovergang Canne-Neercanne. De houten achtergevelaanbouw en de recente dakkapellen van pand 807 zijn uitgesloten van bescherming.

Omschrijving

De voormalige douanepost annex tramstation met dienstwoningen is een symmetrisch bouwwerk van twee bouwlagen plus souterrain- en zolderverdieping op een U-vormige plattegrond en bestaat uit twee risalerende hoekvolumes in dwarsrichting en een tussenvolume in lengterichting. In het geheel zijn thans vier wooneenheden ondergebracht: één woning per risalerend hoekvolume in dwarsrichting (nrs. 805 en 807), waartussen een gesplitst volume in lengterichting met een boven- en onderwoning (nrs. 801 en 803).

De hoekvolumes zijn voorzien van twee vensterassen met segmentboogvormige houten T-vensters en lopen uit in een topgevel met een rondboogvormig houten T-venster en een chaletoverstek, waaruit het ajourwerk tussen de stijlen is verwijderd. De topgevels worden bekroond met smeedijzeren windvanen, voorzien van de Maastrichtse ster.

In de eerste bouwlaag van het tussenvolume bevinden zich vijf segmentboogvormige, dubbele houten deuren met verticaal geleed bovenlicht, waarvan de buitenste twee toegang geven tot de hoekwoningen. In de tweede bouwlaag zes segmentboogvormige houten T-vensters met bovenlicht. Twee van deze vensters zijn boven de middelste deur geplaatst.

De zijgevel van het linkerpand is voorzien van drie kleine, segmentboogvormige houten vensters, de zijgevel van het rechterpand is blind.

De geheel grauwbruine achtergevels zijn bij de panden 801, 803 en 805 onregelmatig ingedeeld en zijn voorzien van segmentboogvormige houten vensters en deuren, waaronder aparte kelderingangen. De achtergevel van pand 807 heeft drie vensterassen waarin segmentboogvormige houten T-vensters. Voor de toegang naar de houten aanbouw is een kleine doorbraak gemaakt in de achtergevel.

Lage, deels gepleisterde, deels hardstenen plint.

Grauwbruine bakstenen optrek, gemetseld in kruisverband, met geglazuurde speklagen. Aanzet- en sluitstenen in grijze baksteentint in voor- en zijgevels. Hardstenen dorpels.

Licht risalerende gevellijst tussen eerste en tweede laag met kruisvormig siermetselwerk in rood en grijs en het opschrift "Neder-Canne". Over beide topgevels is de bouwjaaraanduiding "Anno 1894" verspreid. Decoratief gemetselde, tweekleurige vensterstrekken. Grijze muizetandlijsten boven elke bouwlaag en in de dorpellijsten. De speklagen van de zijgevels zijn voorzien van ruitmotieven. Smeedijzeren bevestigingshaken voor gaslampen.

Zadeldaken met in patronen gelegde rode en blauwe kruispannen. Aan alle gevelzijden dakoverstekken op aanzienlijke houten consoles, rustend op een geprofileerde muizetandlijst. Dakkapellen met chaletachtig overstek en houten beschot en rechthoekige houten vierruits vensters.

Hoogoplopende, uitkragende schoorstenen met geglazuurde profielstenen op de volumes in dwarsrichting, kleine nokschoorstenen op het tussenvolume. Het tussenpand heeft bovendien een hoogoplopende schoorsteen op het achterdakvlak. In het zuidelijke dakvlak van pand 807 zijn recentelijk zoldervensters aangebracht, in het dakvlak aan de achtergevelzijde twee dakkapellen.

Waardering

De douanepost annex tramstation met dienstwoningen is van cultuurhistorisch belang als zeer bijzondere uitdrukking van een sociaal-economische, typologische en een bestuurlijke ontwikkeling.

De architectuurhistorische waarde is groot vanwege de toepassing van elementen van de chaletstijl, de zeer hoogwaardige esthetische kwaliteit van het ontwerp en door de bijzondere ornamentiek.

Het gebouw is van zeer groot belang vanwege de solitaire situering in het glooiende landschap en is van zeer bijzondere betekenis voor het aanzien van de streek. Het pand beschikt over een hoge mate van architectonische gaafheid van het exterieur, is zeer belangrijk in relatie tot de visuele gaafheid van de landschappelijke omgeving en beschikt over een hoge architectuurhistorische, zeer hoge typologische en functionele zeldzaamheid.