Pakhuis Santos

Inleiding:

In 1901 gebouwd PAKHUIS in sobere eclectische stijl naar ontwerp van de architecten J.P. Stok Wzn. en J.J. Kanters, in opdracht van de Blauwhoedenveem Rotterdam voor de opslag van Braziliaanse koffie en genaamd 'Santos'. Geruime tijd was het 24,5 m hoge pakhuis Santos het hoogste pakhuis van Rotterdam, met een bovendien zeer geavanceerde laad- en losinrichting.

Omschrijving:

In oorsprong vrijstaand pakhuis gebouwd op een bijna vierkante plattegrond (32,4 bij 34,5 meter) van zes bouwlagen, op een kelderverdieping opgetrokken in rode baksteen op een rustica hardstenen basement en met natuurstenen detailleringen. Vensters en deuren van hout. Het pakhuis is zowel aan de Brede Hilledijk als Rijnhaven zuidzijde ontsloten, waarbij beide (voor)gevels identiek en symmetrisch zijn opgebouwd. Het pakhuis is acht traveeën breed, waarbij de op een na buitenste traveeën op de begane grondverdieping drie smalle hoge vensters en daarboven op de bovenste vijf bouwlagen brede dubbele laaddeuren. De bovenste laaddeuren onder een getoogde rollaag met natuurstenen hoeksluitstenen en aan weerszijden van alle deuren aan de onderzijde een natuurstenen accent in het metselwerk. In de (vanaf het westen) eerste, derde en zesde travee op de begane grond bevinden zich brede rechte dubbele deuren, waarboven drie smalle korte vensters. In de overige traveeën drie smalle hoge vensters. Op de bovenliggende verdiepingen per travee telkens twee vensters met natuurstenen dorpels en idem hoeksluitstenen in de rollagen. De vensters hebben op de eerste verdieping een boogvormig bovenlicht; op de tweede en derde verdieping getoogde bovenlichten en op de bovenste twee etages rechthoekige bovenlichten. Op de begane grond, boven het rustica basement, natuurstenen speklagen, welke geheel links en rechts in de hoeklisenen nog doorlopen tot de tweede verdieping. Tussen de derde en vierde verdieping een natuurstenen band. De gevel wordt afgesloten door de hoger opgetrokken hoeklisenen waartussen een gemetseld fries dat de traveeën accentueert en daarboven een gemetselde balustrade op een natuurstenen band. Oorspronkelijk werden de goederen met behulp van lieren naar de verschillende verdiepingen getild. De vier lierhuizen op het dak werden in 1970 echter weggebroken, waarna de borstwering ter plaatse is doorgetrokken. Voorheen stond op het dak bovendien een gietijzeren constructie, waarop de firmanaam stond vermeld. De zijgevels zijn blind en voorzien van lisenen ter hoogte van de drie bovenste verdiepingen, welke de gevels in acht traveeën verdelen.

De draagconstructie bestaat uit geklonken gietijzeren kolommen, in een stramien van 4,22 meter bij 5,30 meter. In de kelderverdieping rusten de kolommen op hardstenen consoles, die zijn gefundeerd op een zeer groot aantal houten palen. De verdiepingsvloeren bestaan uit houten bintlagen en planken.

Waardering:

Vroeg twintigste eeuws koffiepakhuis van algemeen belang vanwege de cultuurhistorische en architectuurhistorische en typologische waarde.