Winkel (G2), Koningsplein 11, Locatie: Binnenstad, 1017 BB te Amsterdam (27) e.a. · RCE 518373

Inleiding

Een in 1911 tot stand gekomen WINKEL en KANTOORGEBOUW. Gebouwd in opdracht van 'De Naamlooze Vennootschap De Nationale Levensverzekerings-Bank'. Ontworpen door de Gebr. van Gendt A.L.zn. Gebouwd in de stijl van de zogenaamde Heroriëntatie op traditionele bouwwijzen.

NB. In 1935 werd door architecten van het bureau Gebr. van Gendt A.L.zn. i.c. Theodor Nager en W.J. Klok, in opdracht van 'Die Schweizerische Bundesbahnen' - het reisbureau op de begane grond - en de 'Nationale Levensverzekerings-Bank N.V.' een verbouwing doorgevoerd. De etalageramen en de pui bij de entree en een straatluik werden gewijzigd. Roeden en een deel van de pui van de entree werden in brons uitgevoerd. Er kwam een natuurstenen omlijsting van rood gepolijst Zweeds graniet 'als het bestaande ondergedeelte'. Ook de kelder, de begane grond en de eerste verdieping werden gewijzigd. De bestemming bleef winkel en kantoorgebouw. Op de begane grond was destijds achter de vestibule een kwartronde balie.

Omschrijving

Op een onregelmatig vierhoekig grondplan tot stand gekomen winkel en kantoorgebouw met vijf bouwlagen: kelder, begane grond en drie verdiepingen onder een kap. De kap is door de aanwezigheid van twee forse topgevels nagenoeg als een volwaardige verdieping op te vatten. Gevels zijn opgebouwd uit overwegend in staand verband gemetselde roodbruine baksteen en uit natuur- en hardsteen. Het geheel wordt gedekt door een samengesteld dak gedekt met leien of shingles in Maasdekking. Bovenzijde van de kappen is plat of afgeknot. Nokribben met zink versterkt. De gevel aan het Koningsplein geldt als rechterdeel, de gevel aan de Reguliersdwarsstraat als linkerdeel. Op de begane grond uiterst links de hoofdtoegang tot de bovengelegen kantoorverdiepingen. Vrijwel geheel in rood graniet uitgevoerd kader waarin de centrale toegangsdeur met ovaal licht. Deur in portiek met lichte toging. Kleine stoep met twee treden. Zijlichten met lichte toging. Serie van vijf bovenlichten met halfronde spaarvelden. Onder een donkere cordonlijst een serie van vijf ronde ornamenten. De rest van de gevel wordt ingenomen door de winkelpui. Links en rechts van de pui een muurdam van gestapelde blokken natuursteen, afgesloten met een korte geprofileerde lijst. Brede natuurstenen bovendorpel van de pui bestaande uit een kwartronde overgang met driehoekige accenten, uitkragende cordonlijst en onbewerkt fries. Op de eerste verdieping geheel links een venster met raam met vierkant bovenlicht. Natuurstenen beneden- en bovendorpel en kalf. Rechts hiervan een dubbelvenster in dergelijke uitvoering, nu ook met natuurstenen stijlen. Aan weerszijden van het afgeschuinde geveldeel een serie van vier gekoppelde vensters in dergelijke uitvoering. Op het afgeschuinde deel een dubbelvenster in dergelijke uitvoering. Natuurstenen fries boven de twee series van vier vensters en boven het afgeschuinde geveldeel. Op de tweede verdieping een gelijke opbouw en indeling. Het afgeschuinde geveldeel is verder teruggezet en heeft een geringe driezijdige uitbouw met enkelvoudig venster met raam en bovenlicht. Natuurstenen onder- en bovendorpel, kalf en zijposten. Door de terugzetting van het afgeschuinde deel ontstond aan de zijde van de series van vier vensters een smalle zijwand. In de benedenhoek, aan weerszijden van het venster van het afgeschuinde deel, een bouwbeeldhouwwerk bestaande uit een natuurstenen kader waarin draak met wapenschild. Boven de series van vier vensters een concaaf uitkragend fries met ronde ornamenten en natuurstenen dekplaat. Boven het afgeschuinde deel een geometrisch bewerkt fries met profiel en verdieping.

Op het niveau van de derde verdieping soortgelijke vensterindeling en opbouw en uitvoering. Boven de series met vier vensters een licht uitkragende geprofileerde lijst met vlakke consoles. Boven het venster van het afgeschuinde geveldeel een soortgelijke lijst met natuurstenen hoekstenen en driehoekig accent in het midden. Boven de vensters van het linker-geveldeel een metalen hijsbalk met haak. Hierboven de rechte gevelbeëindiging van dit geveldeel. Boogfries met segmentbogen en gemetselde kraagstenen. Natuurstenen consoles waarboven gootlijst. Gemetselde flankering als afsluiting ten opzichte van de eenvoudige zijgevel. Links en rechts van het afgeschuinde geveldeel beëindiging in een tuitgevel. In beide geveltoppen een drievoudig geleed venster met natuurstenen beneden- en bovendorpel en natuurstenen posten. Vensters met achttienruits roedenverdeling. Uitkragende lijst met vlakke consoles. In de linker-geveltop een gevelsteen met rankwerk en jaartal '1853'. In de rechter-geveltop gevelsteen met rankwerk en jaartal '1911'. Lijst van de beide geveltoppen, inclusief overgang naar de overige geveldelen, de inzwenking, de tuit en de segmentvormige kuif, wordt afgedekt met natuurstenen lijst. In de segmentvormige kuif een uitwaaierend geometrisch motief. Boven het venster van de derde verdieping van het afgeschuinde geveldeel een tweetal bolvormige dragers van een dekplaat waarop een driezijdig gemetselde post. Op deze posten een natuurstenen brede geprofileerde console. Hierop staat een vrijstaand beeld voorstellende een persoon met wapenuitrusting, vaandel en liggende leeuw.

Waardering

Winkel en kantoorgebouw van algemeen belang vanwege de architectuur- en cultuurhistorische waarde. Verder van situationele waarde als sterk beeldbepalend element op een hoek van het Koningsplein. Gevel is goed bewaard gebleven.