Winkelwoning, Nieuwlandstraat 8, 5038 SN te Tilburg (30) e.a. · RCE 521187

Inleiding

Het WINKEL-WOONHUIS werd gebouwd in 1908 door architect F.C. de Beer, met elementen van Jugendstil en Chaletstijl. Een bijbehorend magazijn op het achtererf is in 1992 gesloopt. Het pand maakt onderdeel uit van een ononderbroken gevelwand in de binnenstad.

Omschrijving

Het twee- tot drielaagse dubbelpand heeft een langgerekte onregelmatige plattegrond. Op het platte dak met dakschilden liggen rode tuile-du-Nordpannen. De gevels zijn opgetrokken uit machinale baksteen, met een hoge hardstenen plint. De panden worden visueel van elkaar onderscheiden door de verschillende goothoogtes met een schoorsteen en een verdiepte gemetselde groeflijn. Deze lijn eindigt in de sluitsteen van het gezamenlijke rondboogportiek, dat beide panden verbindt. In dit portiek bevinden zich drie teakhouten paneeldeuren. De middelste deur, die voert naar de vroegere werk- en bergplaatsen boven nummer 8, is lager en heeft een gelijkvloers terrazzowerkje. De andere deuren hebben een verhoogd terrazzovloertje met daarin een gestileerd fantasiewapen, dat terugkeert in het glas-in-lood van de bovenlichten en in de sierroedenverdeling van de deuren zelf. De paneeldeur van huisnummer 8 heeft een glasvulling. Het grote etalageraam heeft een bovenlicht met verticale roedenverdeling. Aan weerskanten hiervan is een hardstenen sierelement geplaatst met cirkels en strepen. Hierboven bevindt zich een ondiep driehoekig erkerraam op een bakstenen uitkraging met zijramen, gevat onder een segmentboog. Alle bovenlichten van de stolpvensters zijn voorzien van glas-in-lood. Ter hoogte van de onder- en bovendorpels van zowel nummer 8 als 10 loopt een speklaag, die evenals de dorpels is uitgevoerd in hardsteen. De aanzetstenen voor de segmentboog boven de ramen zijn van hardsteen. Naast het genoemde erkerraam bevindt zich een T-vormig stolpraam. Op de etage erboven zijn twee van deze vensters geplaatst. Boven het rechtervenster loopt een rechte houten goot op gesneden sierklosjes. Boven het andere raam eindigt de gevel als overkragend wolfsdak met terracotta bolpiron.

De ingang van het woonhuis op nummer 10 onderscheidt zich, doordat deze iets naar voren is gehaald met een afgeschuinde zijde. Hierin is een hardstenen plint met brievenbus geplaatst en een glas-in-lood venster. Op de begane grond bevinden zich twee schuifvensters, met op de hoeken afgeronde hardstenen decoraties met strepen zoals bij het etalageraam. Hierboven verheft zich een vijfhoekig erkerraam op een hardstenen uitkraging, met zijramen. De hardstenen kuip is gedecoreerd met cirkels en rust op drie kwartronde consoles met cirkelmotieven. Links van de erker een stolpvenster. Boven de erkerramen zijn er segmentbogen en een kroonlijstje op klosjes. Hierop volgt een smeedijzeren balkon met spiraalmotieven. Ranke ijzeren stijlen lopen naar de hoekpunten van het spitse tentdak, dat bekroond wordt door een zinken bolpiron. Aan weerskanten van het balkon is een geel en groen gekleurd bakstenen fries gemetseld, waarboven een gootlijst op gesneden klosjes. In het dakvlak is links een brede driedelige dakkapel geplaatst onder lessenaarsdak.

Het middengedeelte heeft openslaande ramen met vierdelig bovenlicht. De terugspringende zijramen hebben een negenruits indeling.

Waardering

Het dubbelpand is van algemeen belang. Het heeft cultuurhistorisch belang als voorbeeld van een sociaal-economische ontwikkeling, namelijk de opkomst van de detailhandel als gevolg van de industrialisatie; het is tevens van belang voor de typologische ontwikkeling van het winkel-woonhuis. Architectuurhistorisch is het van belang vanwege de stijl en de plaats in het oeuvre van de architect. Het gebouw is belangrijk vanwege de gaafheid van het exterieur, de ensemblewaarde en vanwege de structurele en visuele gaafheid van de stedelijke omgeving.