Winkelwoning, Voorstraat 424, 3311 CX te Dordrecht (28) e.a. · RCE 522342

Inleiding

WINKELWONING met een voorgevel die deels uit de negentiende eeuw en deels uit de vroege twintigste eeuw dateert, gebouwd voor een pand met een oudere kern. De gebr. Ek ("architecten en timmerlieden") waren de ontwerpers van de in 1906 boven de winkelpui gebouwde gevel die in stilistisch opzicht verwant is aan het Berlagianisme. De winkelpui eronder dateert waarschijnlijk van omstreeks 1880 en heeft aan de Neo-Hollandse Renaissance verwante stilistische kenmerken. Het betreft een winkel met bovenwoning, waarvan de begane grond al voor 1935 een horecafunctie had. Het pand is in dat jaar en in 1961 en 1964 inwendig door aanpassingen en verbouwingen gewijzigd. Het hoekpand bevat tegenwoordig een café met bovenwoning en maakt deel uit van een gesloten gevelwand in het beschermde stadsgezicht van Dordrecht.

Omschrijving

Vanuit een rechthoekige plattegrond in voornamelijk rode baksteen in kruisverband opgetrokken pand, met verdieping onder zadeldak haaks op de straat.

Het pand heeft een symmetrische voorgevel met een duidelijke stilistische en functionele tweedeling tussen de pui en de woonverdiepingen. De pui heeft een grijs-blauw geschilderde plint en lateraal van de deuren staande muurdammen met speklagen en een bekroning in de vorm van een kraagstuk met gebeeldhouwde manskoppen. De pui heeft in het midden een groot etalageraam onder een vierdelig bovenlicht. Aan weerszijden van de pui staat een deur met een met diamantkoppen versierd onderpaneel en een groot deurraam waarvoor een rijk versierd raamrooster van smeed- en gietijzer is geplaatst. De deuren staan onder een geprofileerd kalf en een bovenlicht dat is samengesteld uit twee rondboogramen met een baluster als middenstijl. De bewerkte stijlen tussen de etalage en de deuren zijn voorzien van renaissance motieven. De pui wordt bekroond door een puibalk met een fries van in lijsten gevatte machinaal vervaardigde tegeltjes met een decor van gestileerde florale ornamenten. De tegeltjes staan tussen gesneden consoles met hangende peerkralen, die een geprofileerde kroonlijst ondersteunen. De eerste verdieping bevat twee identieke rechtgesloten, door een gemetselde penant van elkaar gescheiden vensters onder geprofileerde zandstenen lateien en strekken. De bovenramen zijn voorzien van een roedenverdeling. De onderdorpels zijn van grijze hardsteen. De tweede verdieping bevat een driedelige vensterpartij met een groter en hoger middenvenster tussen twee kleinere vensters boven een gezamelijke onderdorpel. De vensters worden van elkaar gescheiden door penanten van aangesmeerde baksteen en staan ook onder geprofileerde zandstenen lateien en strekken. De bovenramen zijn tevens voorzien van een roedenverdeling. De geveltop is voorzien van schouders met natuurstenen schouderstukken en klimmende keperboogfriezen onder de geprofileerde deklijsten. De eveneens uit natuursteen vervaardigde tuit bevat een geometrische Art Nouveau-decoratie.

De aan een smalle straat gelegen rechter zijgevel is opgetrokken in gepleisterde baksteen en bevat een groot aantal rechtgesloten gevelopeningen.

De achtergevel is boven de begane grond gewijzigd. Een aantal, oorspronkelijk onder rollagen staande vensters is hier dichtgemetseld. Op de eerste verdieping bevindt zich een balkon, waarop openslaande deuren uitkomen. Elders in de gevel staan nog enkele kleine vensters.

Het inwendige van het pand is door diverse aanpassingen en verbouwingen ingrijpend gewijzigd.

Waardering

Het winkelwoonhuis is van algemeen belang vanwege de cultuurhistorische, de architectuurhistorische en de stedenbouwkundige waarde.

- Het pand heeft cultuurhistorische waarde als een bijzondere uitdrukking van een typologische ontwikkeling in de woon-/winkelarchitectuur.

- Het pand heeft architectuurhistorische waarde als een goed voorbeeld van winkelarchitectuur met zowel laat negentiende-eeuwse als vroeg twintigste-eeuwse kenmerken, vanwege de kwaliteit van het ontwerp en vanwege het bijzondere materiaalgebruik en detaillering.

- Het hoekpand heeft stedenbouwkundige en ensemblewaarde omdat het een gesloten gevelwand afsluit in het historische stadshart van Dordrecht en een sterke functionele en visuele samenhang heeft met het buurpand nr. 420-422.

- Het pand is tevens van belang vanwege de grote mate van gaafheid van het exterieur